Septum Deviasyonu (Burun Eğriliği) ve Tedavisi

Septum deviasyonu, halk arasında burun eğriliği veya burun kemiği eğriliği olarak bilinen yapısal bir durumdur, burun boşluğunu ikiye ayıran kemik ve kıkırdak yapının orta hattan sağa veya sola doğru eğrilmesidir. Halk arasında burun eğriliği veya burun kemiği eğriliği olarak da bilinen bu durum, doğuştan bulunabileceği gibi buruna alınan darbeler ya da gelişim sürecindeki yapısal değişiklikler sonucunda da ortaya çıkabilir. Hafif eğrilikler herhangi bir şikâyete yol açmazken belirgin deviasyonlar burun tıkanıklığı, nefes alma güçlüğü, horlama, ağızdan nefes alma ve tekrarlayan sinüs problemlerine neden olabilir.

Septum deviasyonunun tedavisi, eğriliğin derecesine ve hastanın yaşadığı şikâyetlere göre planlanır. Hafif belirtiler bazı medikal uygulamalarla kontrol altına alınabilirken yapısal tıkanıklığın belirgin olduğu durumlarda septoplasti adı verilen cerrahi işlem değerlendirilebilir. Bu yazıda septum deviasyonunun nedenlerini, belirtilerini, teşhis yöntemlerini ve mevcut tedavi seçeneklerini ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.

Septum Deviasyonu Nedir?

Septum, burun boşluğunu sağ ve sol olmak üzere iki ayrı hava kanalına bölen anatomik yapıdır. Ön bölümü kıkırdaktan, arka bölümü ise kemikten oluşur. Bu yapının orta hattan saparak sağa, sola veya bazı durumlarda her iki tarafa doğru eğilmesine septum deviasyonu adı verilir.

Septumdaki eğrilik, burun kanallarından birini daraltarak hava geçişini azaltabilir. Bazı deviasyonlar yalnızca kıkırdak bölümünde görülürken bazıları kemik yapıyı da etkileyebilir. Eğriliğin yeri, şekli ve derecesi kişiden kişiye farklılık gösterdiği için yaşanan şikâyetler de aynı olmayabilir.

Her septum deviasyonu tedavi gerektirmez. Hafif eğrilikler belirti oluşturmadan fark edilmeyebilir. Ancak deviasyon burun içindeki hava yolunu belirgin şekilde daraltıyorsa burun tıkanıklığı, nefes alma güçlüğü ve uyku sırasında ağızdan nefes alma gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Tedavi gereksinimi yalnızca eğriliğin görünümüne göre değil, hastanın şikâyetleri ve muayene bulguları birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Septum Deviasyonu Neden Olur?

Septum deviasyonu doğuştan bulunabileceği gibi yaşamın ilerleyen dönemlerinde de ortaya çıkabilir. Burun içindeki kemik ve kıkırdak yapının orta hattan sapmasına yol açabilen başlıca nedenler şunlardır:

• Doğuştan gelen yapısal farklılıklar: Septum, anne karnındaki gelişim sırasında eğri biçimde oluşabilir. Doğum sırasında burun bölgesinin baskıya maruz kalması da bazı eğriliklerle ilişkili olabilir.
• Büyüme ve gelişim süreci: Yüz kemikleri ile burun yapısının farklı hızlarda gelişmesi, çocukluk veya ergenlik döneminde septumun zamanla orta hattan sapmasına neden olabilir.
• Burun travmaları: Spor yaralanmaları, düşmeler, trafik kazaları veya buruna alınan darbeler kemik ve kıkırdak yapının yer değiştirmesine yol açabilir.
• Geçirilmiş burun operasyonları: Önceki bir burun ameliyatından sonra oluşan yapısal değişiklikler veya iyileşme süreci, bazı kişilerde septumun konumunu etkileyebilir.

Bazı hastalarda septum deviasyonunun kesin nedeni belirlenemeyebilir. Eğrilik uzun süre belirti vermeden kalabilir ve burun tıkanıklığı veya nefes alma güçlüğü ortaya çıktığında fark edilebilir.

Septum Deviasyonu Belirtileri Nelerdir?

Septum deviasyonunun belirtileri, eğriliğin yerine ve hava yolunu ne ölçüde daralttığına göre değişir. Hafif deviasyonlar şikâyet oluşturmazken belirgin eğriliklerde şu belirtiler görülebilir:

• Burun tıkanıklığı ve nefes alma güçlüğü: Tıkanıklık tek tarafta daha belirgin olabilir veya iki tarafı dönemsel olarak etkileyebilir.
• Ağızdan nefes alma ve horlama: Burundan yeterli hava alınamaması, özellikle uyku sırasında ağızdan nefes almaya ve uyku kalitesinin azalmasına yol açabilir.
• Burun kuruluğu ve kanama: Düzensiz hava akımı burun içi dokuların kurumasına ve tekrarlayan kanamalara neden olabilir.
• Sinüs ve koku alma sorunları: Septum eğriliği bazı kişilerde tekrarlayan sinüs şikâyetlerine ve koku duyusunda azalmaya eşlik edebilir.

Bu belirtiler alerji, burun eti büyümesi veya polip gibi farklı durumlarda da görülebilir. Kesin nedenin belirlenmesi için kulak burun boğaz uzmanı tarafından muayene yapılmalıdır.

Septum Deviasyonu Nasıl Teşhis Edilir?

Septum deviasyonu tanısı, kulak burun boğaz uzmanının yaptığı muayeneyle konur. Değerlendirme sırasında burun tıkanıklığının süresi ve tarafı, geçirilmiş travmalar, alerji, horlama ve tekrarlayan sinüs şikâyetleri hakkında bilgi alınır.

Tanıda şu yöntemlerden yararlanılabilir:

• Burun muayenesi: Burun dış yapısı ve burun kanalları incelenerek septumun konumu, eğriliğin derecesi ve hava yollarındaki daralma değerlendirilir.
• Nazal endoskopi: Gerekli durumlarda ince bir kamera kullanılarak burun içindeki yapılar ayrıntılı şekilde görüntülenir.
• Bilgisayarlı tomografi: Her hasta için gerekli değildir; sinüs hastalığı, travma veya ek bir yapısal sorundan şüphelenildiğinde istenebilir.

Muayene sırasında burun eti büyümesi, alerji, polip ve sinüzit gibi tıkanıklığa yol açabilecek diğer durumlar da değerlendirilerek uygun tedavi planı hazırlanır.

Septum Deviasyonu Nasıl Tedavi Edilir?

Septum deviasyonunun tedavisi, hastanın şikâyetlerine ve eğriliğin hava yolunu ne ölçüde daralttığına göre planlanır. Belirti oluşturmayan veya günlük yaşamı etkilemeyen hafif eğriliklerde cerrahi müdahale gerekmeyebilir. Burun tıkanıklığının alerji veya burun eti büyümesi gibi başka nedenlerle artması durumunda öncelikle bu sorunlara yönelik tedaviler değerlendirilebilir.

Medikal Tedavi

Doktor kontrolünde kullanılan burun spreyleri, alerji ilaçları veya diğer medikal uygulamalar burun içindeki şişliği azaltarak nefes almayı rahatlatabilir. Ancak bu yöntemler septumdaki yapısal eğriliği düzeltmez; yalnızca eğriliğe eşlik eden belirtilerin kontrol edilmesine yardımcı olabilir.

Cerrahi Tedavi: Septoplasti

Septum eğriliği belirgin nefes alma güçlüğüne, sürekli burun tıkanıklığına veya tekrarlayan şikâyetlere neden oluyorsa septoplasti değerlendirilebilir. Bu ameliyatta hava yolunu daraltan eğri kemik ve kıkırdak bölümler düzeltilerek septumun daha uygun bir konuma getirilmesi amaçlanır.

Septoplasti temel olarak burun fonksiyonunu iyileştirmeyi amaçlar ve tek başına uygulandığında burnun dış görünümünü değiştirmeyi hedeflemez. Septum deviasyonuna dış görünümü etkileyen bir şekil bozukluğu da eşlik ediyorsa fonksiyonel düzeltme, daha kapsamlı bir burun estetiği operasyonuyla birlikte planlanabilir.

Septoplasti Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Septoplasti, burun içindeki eğri kemik ve kıkırdak bölümleri düzelterek hava yolunu genişletmeyi amaçlayan cerrahi bir işlemdir. Ameliyat öncesinde septum deviasyonunun yeri, tıkanıklığın derecesi ve burun içindeki diğer yapılar değerlendirilerek kişiye özel bir plan hazırlanır. Anestezi yöntemi ise işlemin kapsamına ve hastanın sağlık durumuna göre belirlenir.

Operasyon genellikle burun deliklerinin içinden yapılan kesilerle gerçekleştirilir. Hava yolunu daraltan kemik ve kıkırdak bölümler yeniden şekillendirilir, uygun konuma getirilir veya gerektiğinde sınırlı şekilde çıkarılır. İşlem sonrasında septumu desteklemek için silikon plaklar kullanılabilir. Ameliyatın süresi ve taburculuk planı, deviasyonun derecesine ve yapılan işlemlere göre değişir.

Septoplasti Sonrası İyileşme Süreci

Septoplasti sonrasında burun tıkanıklığı, hafif ağrı, basınç hissi, şişlik ve az miktarda kanlı akıntı görülebilir. Kullanılan silikon plak veya burun içi desteklerin ne zaman çıkarılacağı cerrah tarafından belirlenir.

İyileşme sürecinde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Doktor izin verene kadar burun sümkürülmemeli, hapşırırken ağız açık tutulmalıdır.
• Ağır egzersiz, yük kaldırma ve öne eğilme gibi basıncı artıran hareketlerden kaçınılmalı, burun darbelerden korunmalıdır.
• Reçete edilen ilaçlar düzenli kullanılmalı ve kontrol randevuları aksatılmamalıdır.

İşe ve günlük yaşama dönüş süresi, işlemin kapsamına ve kişinin iyileşme hızına göre değişir. Şişlik ve kabuklanma azaldıkça burundan nefes alma kademeli olarak rahatlar. Yoğun kanama, yüksek ateş, şiddetli ağrı veya kötü kokulu akıntı gelişirse sağlık ekibiyle iletişime geçilmelidir.

Septoplasti Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Septoplasti genellikle güvenli bir işlem olmakla birlikte her ameliyatta olduğu gibi bazı riskler taşır. Komplikasyon olasılığı; septum deviasyonunun yapısına, işlemin kapsamına, hastanın sağlık durumuna ve ameliyat sonrası bakıma göre değişebilir.

Olası riskler şunlardır:

• Kanama, enfeksiyon ve anestezi reaksiyonları: Hafif kanlı akıntı normal olabilir; ancak yoğun kanama, enfeksiyon bulguları veya anesteziye bağlı reaksiyonlar tıbbi değerlendirme gerektirir.
• Burun tıkanıklığının devam etmesi: Alerji, burun eti büyümesi veya başka yapısal sorunlar nedeniyle nefes alma şikâyetleri tamamen düzelmeyebilir.
• Septum perforasyonu: Septumda oluşabilecek küçük bir açıklık kuruluk, kabuklanma, kanama veya nefes alırken ses duyulmasına neden olabilir.
• Koku veya burun şeklinde değişiklik: Ameliyat sonrası şişlik koku duyusunu geçici olarak etkileyebilir. Daha seyrek olarak burun desteğinin etkilenmesine bağlı şekil değişikliği görülebilir.
• Tekrar ameliyat gereksinimi: Şikâyetlerin devam etmesi veya eğriliğin yeterince düzeltilememesi durumunda ek bir müdahale gerekebilir.

Hasta, septoplasti kararı vermeden önce olası komplikasyonları ve kişisel risklerini cerrahıyla görüşmelidir.

Türkiye’de Septum Deviasyonu Ameliyatı ve Fiyatları

Türkiye’de septum deviasyonu tedavisi, kulak burun boğaz uzmanının yapacağı muayenenin ardından kişiye özel olarak planlanır. Belirgin nefes alma güçlüğüne yol açan eğriliklerde, burun içindeki hava yolunu açmak amacıyla septoplasti uygulanabilir.

Septum deviasyonuna burnun dış görünümünü etkileyen bir şekil bozukluğu da eşlik ediyorsa fonksiyonel düzeltme, Türkiye’de burun estetiği ile birlikte planlanabilir. Uygulanacak işlemin kapsamı, hastanın burun yapısına ve solunum problemlerine göre belirlenir.

Türkiye’de septum deviasyonu ameliyatı fiyatları bu yılda yaklaşık 2.000–4.000 EUR arasında değişebilir. Ücret; cerrahın deneyimi, hastane, anestezi, deviasyonun derecesi ve pakete dâhil edilen tetkik, transfer veya konaklama hizmetlerine göre farklılık gösterir. Kesin fiyat, muayene ve kişisel tedavi planının hazırlanmasının ardından belirlenir.

Septum Deviasyonu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular